วันออกพรรษา หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า วันมหาปวารณา เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทยและประเทศลาว โดยเป็นวันสิ้นสุดระยะเวลาการจำพรรษา 3 เดือนของพระสงฆ์นิกายเถรวาท
วันออกพรรษาตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ตามปฏิทินจันทรคติไทย ซึ่งมักอยู่ในช่วงเดือนตุลาคม หลังจากพระสงฆ์ได้จำพรรษาครบระยะเวลา 3 เดือนตามพระวินัยแล้ว ในวันนี้พระสงฆ์จะประกอบสังฆกรรมที่เรียกว่า "การปวารณา"
การปวารณาเป็นข้อปฏิบัติตามพระวินัยสำหรับพระภิกษุ โดยเปิดโอกาสให้พระสงฆ์ที่อยู่จำพรรษาร่วมกันตลอดระยะเวลา 3 เดือน สามารถว่ากล่าวตักเตือนและชี้ข้อบกพร่องแก่กันได้ด้วยความปรารถนาดีและความเสมอภาค
การปวารณาช่วยให้พระสงฆ์สามารถรับรู้ข้อบกพร่องของตนเอง เพื่อนำไปปรับปรุงแก้ไขให้ดียิ่งขึ้น หากเกิดความเข้าใจผิดก็สามารถชี้แจงและปรับความเข้าใจกันได้ รวมถึงเป็นโอกาสในการขอโทษ ให้อภัย และสอบถามข้อสงสัยต่าง ๆ เพื่อรักษาความสามัคคีในหมู่คณะสงฆ์
เมื่อถึงวันออกพรรษา พุทธศาสนิกชนถือเป็นโอกาสสำคัญในการเข้าวัดทำบุญ บำเพ็ญกุศล และตั้งใจปฏิบัติตนเป็นอุบาสกและอุบาสิกา ส่วนพระสงฆ์ที่จำพรรษาและศึกษาปฏิบัติธรรมครบถ้วนตลอด 3 เดือน ก็จะเริ่มเข้าสู่ช่วงเวลาหลังออกพรรษา
ในวันถัดจากวันออกพรรษา คือ วันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 พุทธศาสนิกชนในประเทศไทยนิยมทำบุญตักบาตรที่เรียกว่า "บุญตักบาตรเทโว" หรือ "ตักบาตรเทโวโรหณะ" เพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์ในพุทธประวัติที่กล่าวว่า พระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากเทวโลกมายังโลกมนุษย์ หลังจากทรงแสดงธรรมโปรดพระพุทธมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ในพรรษาที่ 7 และเสด็จลงมายังเมืองสังกัสสะ พร้อมทรงแสดงปาฏิหาริย์เปิดโลกทั้งสาม ได้แก่ สวรรค์ โลกมนุษย์ และนรก
หลังวันออกพรรษายังเข้าสู่ช่วง "กฐินกาล" ซึ่งเป็นระยะเวลาที่พระภิกษุผู้จำพรรษาครบ 3 เดือน สามารถรับผ้ากฐินได้ตามพระวินัย โดยเริ่มตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 จนถึงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12
ในช่วงเวลากฐินกาล พุทธศาสนิกชนชาวไทยนิยมร่วมกันจัดงานทอดกฐิน โดยนำผ้าจีวรและเครื่องบริขารถวายแด่พระสงฆ์ในวัดต่าง ๆ เพื่อเป็นการบำเพ็ญกุศลและสืบทอดประเพณีทางพระพุทธศาสนาที่สำคัญ