วันเข้าพรรษา เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ซึ่งพระสงฆ์นิกายเถรวาทจะอธิษฐานพักประจำอยู่ ณ สถานที่ใดสถานที่หนึ่งตลอดระยะเวลา 3 เดือนในช่วงฤดูฝน ตามพระวินัยบัญญัติ โดยจะไม่ไปพักค้างแรมที่อื่นในช่วงเวลาดังกล่าว คำว่า "จำพรรษา" หมายถึง การพักอยู่ในช่วงฤดูฝน โดยคำว่า "พรรษา" หมายถึง ฤดูฝน และ "จำ" หมายถึง การพักอยู่

การเข้าพรรษาถือเป็นข้อปฏิบัติสำคัญสำหรับพระสงฆ์โดยตรง พระสงฆ์ต้องปฏิบัติตามพระวินัยเกี่ยวกับการจำพรรษา โดยปกติวันเข้าพรรษาจะเริ่มตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 และสิ้นสุดในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 หรือวันออกพรรษา หากปีใดมีเดือน 8 สองหน จะเลื่อนไปจำพรรษาในเดือน 8 หลัง

เทศกาลเข้าพรรษาถือเป็นช่วงเวลาสำคัญทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย มีระยะเวลาประมาณ 3 เดือนในช่วงฤดูฝน และเป็นช่วงเวลาที่ต่อเนื่องมาจากวันอาสาฬหบูชา ซึ่งพุทธศาสนิกชนชาวไทยได้สืบทอดประเพณีการทำบุญในวันเข้าพรรษามาอย่างยาวนานตั้งแต่สมัยสุโขทัย

สาเหตุที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้พระสงฆ์จำพรรษาอยู่ ณ สถานที่ใดสถานที่หนึ่งตลอดระยะเวลา 3 เดือน เนื่องจากในช่วงฤดูฝนการเดินทางเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นไปด้วยความยากลำบาก และอาจสร้างความเสียหายแก่พืชผลทางการเกษตรของชาวบ้านจากการเดินทางผ่านพื้นที่เพาะปลูก

นอกจากนี้ ช่วงเวลาจำพรรษายังเป็นโอกาสสำคัญที่พระสงฆ์จะได้อยู่ร่วมกันภายในวัดหรือสถานที่เดียวกัน เพื่อศึกษาพระธรรมวินัยจากพระสงฆ์ผู้มีความรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และสร้างความสามัคคีในหมู่คณะสงฆ์

ในวันเข้าพรรษาและตลอดช่วงเทศกาลเข้าพรรษา พุทธศาสนิกชนชาวไทยนิยมเข้าวัดทำบุญ ตักบาตร ฟังพระธรรมเทศนา และถวายสิ่งของที่จำเป็นแก่พระสงฆ์ เช่น เทียนเข้าพรรษา หลอดไฟ และผ้าอาบน้ำฝน เพื่อใช้ประโยชน์ระหว่างการจำพรรษา

ในอดีต ชายไทยที่มีอายุครบอุปสมบทมักนิยมบวชเป็นพระสงฆ์เพื่ออยู่จำพรรษาตลอดช่วงฤดูฝนเป็นเวลา 3 เดือน ซึ่งเรียกว่า "บวชเอาพรรษา" ถือเป็นประเพณีสำคัญที่สืบทอดกันมาในสังคมไทย

นอกจากนี้ รัฐบาลไทยยังได้ประกาศให้วันเข้าพรรษาเป็น "วันงดดื่มสุราแห่งชาติ" เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนตั้งใจลดหรือเลิกการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงเข้าพรรษา และส่งเสริมคุณค่าที่ดีต่อสังคมไทย